Emocje samoświadomościowe - przykłady i ich funkcje

Wstyd w teorii Lewisa jest emocją destruktywną. Oznacza całościową negatywną autoatrybucję i łączy się z pragnieniem ukrycia się, zniknięcia lub śmierci. Skutkuje poważnym zaburzeniem funkcjonowania, jego fizycznym objawem ma być skulenie ciała, pochylenie głowy. Przy wstydzie następuje pomieszanie podmiotu przeżywającego emocję i przedmiotu tej emocji. Przedmiotem i podmiotem jest tutaj samo „Ja”. Autor zastrzega, że wstydu nie wywołuje sytuacja, ale szczególna interpretacja zdarzenia i może go wywoływać porażka zarówno prywatna jak i publiczna.

Poczucie winy wywołuje natomiast porażka w realizacji standardów i celów przy koncentracji na określonych cechach i działaniach które doprowadziły do niepowodzenia. Uwaga skupiona jest tutaj nie na „Ja”, ale na czynach i zachowaniach. W tym przypadku podmiot oddzielony jest od przedmiotu emocji, człowiek skupia się na tym co określone, dlatego może łatwo wyjść z tego stanu dzięki działaniom. Poczucie winy jest emocją mniej intensywną niż wstyd i wiąże się nieodłącznie z zachowaniami naprawczymi. Towarzyszy mu też odmienna postawa ciała, chociaż Lewis nie precyzuje jak według niego wygląda pantomimika osoby przeżywającej poczucie winy. Autor koncepcji traktuje poczucie winy jako emocję pozbawioną cech destrukcyjnych, chociaż twierdzi, że jeśli osoba odczuwająca winę nie podejmie się działań naprawczych, poczucie winy może zamienić się we wstyd.
Podsumowując, Lewis w swej koncepcji sugeruje, że wstyd jest emocją nieprzystosowawczą, destruktywną, związaną z całościową negatywną oceną siebie, charakterystyczną dla zaburzeń emocjonalnych. W porównaniu z nią poczucie winy jest emocją mniej intensywną, konstruktywną, przystosowawczą i prowadzącą do społecznie pożądanych zachowań (zadośćuczynienia).
Duma jest emocją konstruktywną, prowadzi do dalszych społecznie pożądanych zachowań, a pycha destruktywną.