Pokazywanie postów oznaczonych etykietą psychologia różnicowa. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą psychologia różnicowa. Pokaż wszystkie posty

Temperament: składnik czy synonim osobowości?

Związek temperamentu z osobowością budzi pewne kontrowersje wśród psychologów. Wynika to głównie z niejasności samego pojęcia osobowości (Allport, 1937 przytacza 50 definicji tego pojęcia).
Badania nad temperamentem wywodzą się z tradycji badań nad różnicami indywidualnymi, będącej jednym z najpopularniejszych i najbardziej klasycznych podejść we współczesnych badaniach nad osobowością (por. Pervin, 1996). Allport (1937) traktował pojęcie osobowości bardzo ogólnie, obejmując nim takie zjawiska, jak: nawyki, postawy ogólne i specyficzne, upodobania i dyspozycje. Te ostatnie opisywał posługując się pojęciem cechy i zaliczał do nich również charakterystyki temperamentu. Różnice indywidualne były dla Allporta składnikiem definicyjnym osobowości. Jego zdaniem: „Osobowość to dynamiczna organizacja wewnątrz jednostki, obejmująca te układy psychofizyczne, które decydują o specyficznych dla niej sposobach przystosowania do środowiska (Allport, 1937, s.48)”.
Z punktu widzenia psychologii różnic indywidualnych, używającej do opisu różnic między ludźmi pojęcia cechy lub pojęć pokrewnych, takich jak czynnik czy wymiar, zaliczanie temperamentu do obszaru osobowości jest w pełni uzasadnione. Temperament, zdaniem wielu autorów (Allport, 1937; Buss i Finn, 1987; Guiford, 1975, Strelau, 1992), to jeden ze składników osobowości.
Wychodząc od podejścia do osobowości charakterystycznego dla teorii cech, można powiedzieć, że:
- temperament to materiał wyjściowy, na podstawie którego kształtuje się osobowość, obejmuje więc pierwotne cechy osobowości (podstawowe i fundamentalne) (Allport, 1937);
- w skład temperamentu wchodzą te cechy osobowości, które obecne są od wczesnego dzieciństwa(Buss i Plomin, 1984);
- temperament obejmuje te cechy osobowości, które mają podłoże biologiczne (Buss i Plomin, 1984, Strelau, 1985, 1994).